De Volksbank logo de volksbank

“Wij zijn echte idealisten” – in gesprek met Emmelien en Freek van het Expertisecentrum Duurzaamheid

“Waar ik voor ga? Dat we binnenkort een complete woonwijk kunnen financieren. Van top tot teen gebouwd met duurzame, natuurlijke materialen”. Emmelien Venselaar (28) denkt groot én in mogelijkheden. Net als Freek Geurts (32), haar collega bij het Expertisecentrum Duurzaamheid waar het duurzaamheidsbeleid wordt gemaakt van de Volksbank en haar merken - SNS, ASN Bank, RegioBank en BLG Wonen. Een flinke opgave, hoe pakken ze dat aan? In gesprek met twee gedreven duurzame denkers over impact meten, de sociale kant van duurzaamheid en waarom ze zichzelf omschrijven als ‘idealist’ in plaats van ‘activist’.

Op een steenworp afstand van het kantoor van de Volksbank in Utrecht ligt park Oog in Al. Op suggestie van Freek vindt het interview daar plaats. Op deze stralend zonnige dag is binnen zitten eigenlijk geen optie. Emmelien is ook blij om even haar thuiskantoor te kunnen verlaten en de natuur op te zoeken. Het is iets wat ze allebei graag doen; wandelen, met de rugzak er op uit. Het brengt ze in contact met de ‘echte’ wereld. En daar zetten ze zich elke dag voor in.

Bij het Expertisecentrum Duurzaamheid (ECD) bijt Emmelien zich als adviseur vast in sociaalmaatschappelijke thema’s als het plasticprobleem en duurzaam wonen. Dit alles vanuit de ambitie van ASN Bank om in 2030 klimaatpositief te zijn. Zo schreef ze het beleid met onze visie op plastics en zit ze sinds kort tot over haar oren in de wereld van biobased bouwen. De aanleiding daarvoor was een aflevering van het tv-programma ‘Tegenlicht’ over bouwen met hout en hennep in plaats van met metaal en beton. De uitzending leverde mooie discussies op in haar team. “Alles komt samen in biobased bouwen”, vertelt Emmelien enthousiast. “Vervuilende bouwmaterialen vervangen door natuurlijke materialen die de CO2-uitstoot verminderen en zelfs opslaan én tegelijkertijd iets doen aan de woningnood en de onbetaalbaarheid van woningen. Als we de woningnood aanpakken door één miljoen huizen te bouwen van natuurlijke materialen, kunnen we een kwart van de totale Nederlandse CO2-uitstoot opslaan. Dit verband werd tot nu toe nooit zo gelegd. Maar biedt direct een nieuw perspectief.”

Niet alleen agenderen

Illustratief voor hoe het Expertisecentrum werkt, is dat er wordt gezocht naar partners om een thema samen mee op de kaart te zetten. Samen met collega’s legde Emmelien contact met architect Marco Vermeulen, aanjager van biobased bouwen in Nederland. Ook sloot ASN Bank zich aan bij het programma ‘Ruimte voor Biobased Bouwen’ en de ‘City Deal Circulair en Conceptueel’, een samenwerkingsverband van overheden, bouwondernemingen, kennisinstellingen en koepelorganisaties. “Maar we doen meer dan alleen agenderen”, werpt Emmelien op. “We maken inzichtelijk hoeveel CO2 een woning opslaat zodat wij, maar ook andere financiële instellingen, die kennis kunnen meenemen in financierings- en beleggingskeuzes. Zo gaan we van meten naar doen.”

Enter Freek.

Bij het ECD houdt Freek zich vooral bezig met het meetbaar maken van CO2-impact. Hij was nauw betrokken bij het Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF) dat een methodiek ontwikkelde om de CO2-voetafdruk van investeringen en leningen te meten. Dit initiatief is inmiddels uitgegroeid tot een wereldwijde impactbeweging van ruim 100 financiële instellingen. Nu onderzoekt Freek manieren om de CO2-opslag van een woning in kaart te brengen. “We werken hiervoor samen met Climate Cleanup en putten uit onze ervaringen vanuit PCAF. Kijk, we hebben in Nederland de stikstofproblematiek en we moeten snel veel bouwen. Stel nou er komt een CO2-taks, dan moet je precies weten hoeveel CO2-opslag er in een woning plaatsvindt. Banken kunnen dat laten zien en het transparant maken. En projectontwikkelaars kunnen deze meetmethodiek gebruiken om van woningen een circulair gebouw in plaats van een grote uitstoter te maken. Ook zij moeten naar klimaatneutraal in 2050, in lijn met het Parijs-akkoord.”

Wat doet het Expertisecentrum Duurzaamheid?

Het Expertisecentrum Duurzaamheid (ECD) is verantwoordelijk voor het duurzaamheidsbeleid van de Volksbank en haar merken. Hoewel het ECD onderdeel is van ASN Bank, opereert de afdeling als centraal punt binnen de Volksbank. Het ECD onderzoekt landen, projecten, obligaties en bedrijven op basis van een uitgebreid duurzaamheidsbeleid en geeft hierover advies. Dit zorgt ervoor dat de Volksbank en haar merken op een transparante en duurzame manier financieren en beleggen. Daarnaast betrekt het ECD andere financiële instellingen om samen positieve impact te creëren, bijvoorbeeld door het delen van kennis en het gezamenlijk opstellen van meetmethodes op mensenrechten, biodiversiteit en klimaat.

Klimaatneutraal, heel normaal

Zeven jaar geleden pionierde ASN Bank door als een van de eerste banken in de wereld naar de klimaatimpact van haar totale balans te kijken. Sinds 2017 volgt de Volksbank het duurzaamheidsbeleid van ASN Bank. De Volksbank heeft als doel om in 2030 een volledig klimaatneutrale balans te hebben. Dat betekent evenveel CO2-uitstoot veroorzaken als vermijden. Het Expertisecentrum houdt hierbij de vinger aan de pols en stuurt bij waar nodig. Freek geeft aan dat, niet verrassend, onze hypotheekportefeuille nog altijd een grote ‘CO2-uitstoter’ is. “Daarom stimuleren en helpen we klanten actief om energiebesparende maatregelen te nemen. Via onze adviseurs die zijn opgeleid tot Erkend Adviseur Duurzaam Wonen en via het online platform Woningverbeteraars.nl. En met groene obligaties zorgen we ervoor dat investeringen hun weg vinden naar projecten die een positieve impact hebben op het klimaat.”

Emmelien merkt dat er bij alle merken van de Volksbank begrip en enthousiasme is voor het duurzaamheidsbeleid. Ook voor de strenge checks op wat wel en niet gefinancierd mag worden of in welke landen en bedrijven wel of niet wordt belegd. De Volksbank sluit de fossiele grondstoffensector bijvoorbeeld uit. Maar het gaat verder dan het uitsluiten of mijden van activiteiten. “Natuurlijk kijken we breed”, licht Emmelien toe. “Bij beursgenoteerde bedrijven onderzoeken we of er misstanden zijn geweest, bijvoorbeeld klachten van omwonenden over een fabriek. Maar we nemen ook het belonings- en milieubeleid van het bedrijf onder de loep. Meer recent kijken we ook naar hoeveel biodiversiteit een bedrijf ‘kost’ en nemen dat over op onze balans. Zo kun je binnen een sector beter onderscheid maken tussen goed en minder goed presterende ondernemingen.”

Groene scores in de Eerlijke Bankwijzer

De inspanningen van het ECD blijven niet onopgemerkt. Internationaal is er erkenning voor de voorlopersrol van ASN Bank en Impact Investors in de financiële sector en daarbuiten. Zo ontvangen moederbedrijf de Volksbank en haar merken steevast hoge groene scores in de Eerlijke Bankwijzer, een initiatief van onder meer Amnesty International en Milieudefensie dat het krediet- en beleggingsbeleid van banken vergelijkt.

Emmelien vindt het “super” dat we het zo goed doen en ziet de scores vooral als een aansporing om het nog beter te doen. Ze geeft een voorbeeld: “Bij de vorige resultaten scoorden we relatief laag op gendergelijkheid. Dit was voor ons een stimulans om ons genderbeleid te updaten. We hebben toen gekeken hoe we dit kunnen verbeteren. Dit resulteerde in duidelijke criteria voor gendergelijkheid waarop we beursgenoteerde bedrijven toetsen.”

Echte idealisten

Die gedrevenheid kenmerkt alle medewerkers van het ECD. Emmelien en Freek omschrijven de teamleden als “intrinsiek gemotiveerd om de wereld beter te maken” en “heel maatschappelijk betrokken”. Freek voegt daaraan toe: “We weten hoe complex de werkelijkheid in elkaar zit. Zo juichen we de uitspraak in de Shell rechtszaak toe. Tegelijkertijd draait onze economie nog hoofdzakelijk op fossiele brandstoffen”. Emmelien beaamt: “Wij zijn echte idealisten, geen activisten. We begeven ons in een boeiend, vaak politiek speelveld waar elke partij een functie heeft. Die van ons is verbinden en aanjagen. Dat is waar onze kracht ligt en waar we vol gas op geven.”

Volgens de jonge analist, afgestudeerd in Internationale Ontwikkelingsstudies en recent geselecteerd voor de Duurzame Jonge 100, hebben bedrijven een grote verantwoordelijkheid om bij te dragen aan een duurzame wereld. “Vaak worden bedrijven afgebeeld als de bad guys maar in mijn werk voor het ECD zie ik ook het potentieel om positieve impact te maken. Dit spanningsveld vind ik heel boeiend. Ik ben hier op mijn plek.”

Ook voor Freek komen zijn interesses samen in zijn werk. Op school was hij altijd al bezig met natuur. Hij was Lid van de Vogelbescherming en ‘Kids for Animals’, de jeugdclub van de Dierenbescherming. Na studies in medische natuurwetenschappen en scheikunde kwam hij terecht bij een startup in de biotechnologie. Toen kwam er een kans om bij ASN Bank met data te werken en aan het begin te staan van een beweging. “Mijn manager zei dat ik de eerste fulltime carbon analyst ter wereld was bij een bank. Dat vond ik stoer klinken. Nu ben ik al lang niet meer de enige en daar ben ik erg blij mee. Hoe meer data, hoe meer inzicht. En hoe meer inzicht, je raadt het al, hoe meer impact.”

Ontdek wat we nog meer doen voor een beter klimaat

Deel dit artikel

Actueel